ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف در لس آنجلس؛ سرانجام عصر طلای مایع و زباله های ابدی
به گزارش مجله پیکوشو، تصور کنید در حال چاپ یک گزارش کاری ساده یا تکالیف مدرسه فرزندتان هستید که ناگهان چراغ قرمز چاپگر روشن می گردد؛ پیامی که به معنای خاتمه جوهر و شروع یک هزینه سنگین است. شاید ندانید اما مایعی که درون آن مخزن پلاستیکی کوچک واقع شده است، قیمتی فراتر از تصورتان دارد؛ با نرخی معادل 12 هزار دلار برای هر گالن، جوهر چاپگر عملاً گران تر از بنزین، شیر و حتی بسیاری از عطرهای فرانسوی است.
فاجعه اصلی زمانی رخ می دهد که این مخزن تمام می گردد؛ سالانه بیش از 1.3 میلیارد کارتریج پرینتر یک بار مصرف در سراسر جهان به زباله دان ها سرازیر می شوند که اگر آن ها را کنار هم بچینیم، دو بار دور کره زمین می پیچند. این قطعات پلاستیکی که هر کدام تا هزار سال در طبیعت باقی می مانند.
درست به همین علت بوده که مقامات لس آنجلس با وضع قانونی بی سابقه، فروش آن ها را ممنوع نموده اند. لس آنجلس با این اقدام نه تنها در پی کاهش بار مالی بر دوش شهروندان است، بلکه می خواهد جلوی نفوذ سموم خطرناک و میکروپلاستیک ها را به آب های زیرزمینی بگیرد. این نبرد، رویارویی مستقیم یک کلان شهر با مدل تجاری شرکت های غول آسای فناوری است که سود خود را در مصرف گرایی با فروش قطعات یک بار مصرف تعریف نموده اند.
1-اقتصاد سیاسی کارتریج پرینتر یک بار مصرف؛ طلای مایع در بند پلاستیک
مدل تجاری صنعت چاپ سال ها است که بر پایه یک استراتژی هوشمندانه اما ناعادلانه بنا شده است: فروش سخت افزار مقرون به صرفه و لوازم مصرفی بسیار گران. شرکت های بزرگ، چاپگرهای خود را گاهی با قیمتی نزدیک به هزینه فراوری می فروشند تا مصرف نماینده را در تله خرید مداوم کارتریج پرینتر یک بار مصرف گرفتار نمایند. جوهر چاپگر که به طلای مایع معروفیت یافته، سودی سرشار را نصیب فراورینمایندگان می نماید، در حالی که هزینه های محیط زیستی آن به جامعه تحمیل می گردد. لس آنجلس با هدف قرار دادن این مدل تجاری، میخواهد توازن قدرت را به نفع مصرف نماینده تغییر دهد. این ممنوعیت در واقع پیامی روشن به بازار است که دیگر دوران سودآوری به وسیله تخریب محیط زیست به انتها رسیده است و شرکت ها باید به سمت مدل های پایدارتر مانند تانک های جوهر قابل شارژ حرکت نمایند.
2-فاجعه زیست محیطی؛ میراثی که هزار سال باقی می ماند
وقتی یک کارتریج پرینتر یک بار مصرف را در سطل زباله می اندازید، سفری طولانی و مخرب آغاز می گردد که نسل های آینده شما نیز شاهد آن خواهند بود. طبق آمارهای رسمی، تنها 30 درصد از این قطعات به درستی بازیافت (Recycling) می شوند و باقی آن ها، یعنی صدها میلیون قطعه، به زمین های دفن زباله می روند. هر کدام از این جعبه های کوچک پلاستیکی بین 500 تا 1000 سال زمان احتیاج دارند تا به صورت طبیعی تجزیه شوند. در طول این فرآیند فرسایشی، مواد شیمیایی سمی و کربن سیاه (Carbon Black) که در فراوری جوهر به کار می روند، به خاک و سفره های آب زیرزمینی نفوذ می نمایند. لس آنجلس با درک این موضوع که سلامت عمومی شهروندان مستقیماً با مدیریت پسماند گره خورده است، حذف این زباله های ابدی را در اولویت برنامه های خود قرار داده است.
3-نبرد حقوقی لس آنجلس با انحصارطلبی شرکت های فناوری
در دسامبر سال گذشته، شورای شهر لس آنجلس با رأی قاطع، چهارچوب اولیه قانون ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف را تصویب کرد. این قانون به طور معین محصولاتی را هدف قرار می دهد که امکان شارژ مجدد ندارند یا به وسیله برنامه های بازگشت کالا (Take-back Program) جمع آوری نمی شوند. شرکت های فناوری سال ها با استفاده از قفل های نرم افزاری یا همان مدیریت حقوق دیجیتال (DRM)، مانع از استفاده کاربران از جوهرهای متفرقه یا مقرون به صرفه قیمت شده اند. مقامات لس آنجلس معتقدند این انحصارطلبی نه تنها حق انتخاب را از مشتری می گیرد، بلکه به طور مستقیم باعث فراوری زباله بیشتر می گردد. این قانون تازه فروشگاه های فیزیکی و آنلاین را ملزم می نماید که تنها محصولاتی را عرضه نمایند که با استانداردهای بازیافت و بازفراوری (Remanufacturing) مطابقت داشته باشند.
4-تأثیر میکروپلاستیک ها بر سلامت شهروندان؛ فراتر از یک آلودگی ساده
یکی از دلایل اصلی که لس آنجلس را به سمت ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف سوق داده، بحران رو به رشد میکروپلاستیک ها (Microplastics) است. کارتریج ها پس از رها شدن در طبیعت، تحت تأثیر عوامل جوی خرد شده و به ذرات میکروسکوپی تبدیل می شوند که به راحتی وارد چرخه غذایی انسان می شوند. این ذرات می توانند حامل مواد شیمیایی خطرناکی باشند که منجر به اختلالات هورمونی و بیماری های مزمن در جوامع شهری می شوند. مقامات بهداشتی کالیفرنیا تأکید دارند که کاهش ورود پلاستیک های سخت به سیستم فاضلاب شهری، گامی حیاتی برای تضمین کیفیت آب آشامیدنی است. با حذف این قطعات از چرخه مصرف، لس آنجلس نه تنها به اهداف مدیریت پسماند خود نزدیک می گردد، بلکه امنیت زیستی شهروندان را در برابر نشت سموم صنعتی تقویت می نماید.
5-نظام جریمه و نظارت؛ ضمانت اجرایی قانون تازه لس آنجلس
مقامات شهری برای اطمینان از خروج کامل کارتریج پرینتر یک بار مصرف از چرخه توزیع، یک سیستم نظارتی دقیق طراحی نموده اند که به وسیله سازمان بهداشت و محیط زیست لس آنجلس مدیریت می گردد. بر اساس این طرح، فروشگاه های خرده فروشی و پلتفرم های آنلاین با نظارت مستمر روبرو خواهند شد و در صورت تخلف، با جریمه های سنگینی روبرو می شوند. جریمه برای اولین مورد تخلف 250 دلار معین شده است، اما برای تکرار آن به 500 دلار و در نهایت برای هر مورد تخلف بعدی به 1000 دلار افزایش می یابد. تمامی درآمدهای حاصل از این جریمه ها به صندوق امانی بازیافت شهری (Citywide Recycling Trust Fund) واریز خواهد شد تا صرف پروژه های پاک سازی محیط زیست گردد. این سخت گیری نشان دهنده عزم استوار مدیران شهری برای تغییر الگوهای رفتاری در بازار مصرف است.
6-چالش های انتقال و فرصت 12 ماهه برای بازنگری در قراردادها
اجرای ممنوعیت فروش کارتریج پرینتر یک بار مصرف یک شبه اتفاق نخواهد افتاد؛ بلکه یک بازه زمانی 12 ماهه برای گذار پیش بینی شده . این فرصت یک ساله به کسب وکارهای محلی اجازه می دهد تا قراردادهای تأمین کالای خود را با فراورینمایندگان بازنگری نموده و موجودی انبارهای خود را تخلیه نمایند. در این میان، فشار اصلی بر دوش غول های فناوری خواهد بود تا طراحی محصولات خود را با قوانین تازه تطبیق دهند. این دوره انتقال بعلاوه فرصتی است تا کمپین های آموزشی گسترده ای برای شهروندان اجرا گردد تا آن ها با مزایای مالی و زیستی استفاده از تانک های جوهر دائمی آشنا شوند. لس آنجلس امیدوار است این الگوی گذار، به مدلی برای سایر شهرهای بزرگ جهان تبدیل گردد که با بحران پسماندهای الکترونیکی دست وپنج نرم می نمایند.
شاید نشنیده باشید:
طبق آمارهای بازیافت، پلاستیک های به کار رفته در کارتریج های یک بار مصرف از نوع پلیمرهای بسیار سخت هستند که فرآیند بازیافت آن ها انرژی بیشتری نسبت به فراوری پلاستیک خام مصرف می نماید!
7-پاسخ صنعت چاپ؛ از قفل های نرم افزاری تا اشتراک های اجباری
شرکت های فراورینماینده چاپگر در واکنش به محدودیت های فزاینده، به راه حلهای پیچیده ای برای حفظ سودآوری خود روی آورده اند. یکی از این روش ها استفاده از سیستم های مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) است که کارکرد دستگاه را در صورت تشخیص کارتریج های غیررسمی یا شارژ شده مسدود می نماید. علاوه بر این، بعضی برندها مدل های اشتراک ماهانه جوهر (Ink Subscription Plans) را معرفی نموده اند که به شدت مورد نقد نهادهای حمایت از مصرف نماینده قرار گرفته است. در این مدل، کاربر عملاً مالک جوهر پرینتر خود نیست و در صورت عدم پرداخت حق اشتراک، دستگاه حتی با وجود داشتن جوهر، از چاپ خودداری می نماید! قانون لس آنجلس علیه کارتریج پرینتر یک بار مصرف مستقیماً این مدل های انحصاری را هدف قرار داده است تا آزادی عمل را به خریداران بازگرداند.
8-به سوی آینده ای بدون پسماند؛ افق 2045 لس آنجلس
ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف تنها یک اقدام مقطعی نیست، بلکه بخشی از نقشه راه جامع لس آنجلس برای رسیدن به شرایط پسماند صفر (Zero Waste Plan) تا سال 2045 محسوب می گردد. این کلان شهر میخواهد با حذف تدریجی محصولات پلاستیکی تک مصرفی، سبک زندگی شهروندان را به سمت پایداری سوق دهد. مقامات شهری معتقدند همان طور که ممنوعیت کیسه های پلاستیکی و نی های یک بار مصرف به تدریج پذیرفته شد، جایگزینی کارتریج های سنتی با سیستم های قابل شارژ نیز به زودی به یک هنجار تبدیل خواهد شد. این حرکت، بخشی از یک تغییر پارادایم بزرگ تر در اقتصاد جهانی است که در آن قابلیت تعمیر و قابلیت استفاده مجدد بر مصرف و دورریز اولویت می یابند. لس آنجلس با این پیشگامی، در حال ترسیم خطوط تازهی برای استانداردهای فراوری در قرن بیست و یکم است.
9-اقتصاد اشتراکی و جایگزین های هوشمند؛ راه حل نهایی برای کاربران
با حذف تدریجی کارتریج پرینتر یک بار مصرف از قفسه فروشگاه ها، بازار به سمت راه حلهای خلاقانه تری حرکت خواهد نمود که هم برای جیب مصرف نماینده و هم برای زمین مفید است. یکی از این گزینه ها، استفاده از پرینترهای مخزن دار (Ink Tank) است که به جای تعویض کل مخزن پلاستیکی، تنها با ریختن جوهر از بطری های مقرون به صرفه قیمت شارژ می شوند. بعلاوه، ایده اجاره پرینتر برای کسب وکارهای کوچک و کاربران خانگی در حال قدرت گرفتن است؛ مدلی که در آن مسئولیت بازیافت و تأمین قطعات بر عهده شرکت ارائه دهنده خدمت است. این تغییر رویکرد در لس آنجلس نشان می دهد که مدیریت هزینه های چاپ دیگر یک دغدغه فردی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی برای کاهش بار زیست محیطی شهر است. در واقع، ممنوعیت کارتریج های سنتی، فرصتی طلایی برای ورود تکنولوژی های سبزتر به خانه ها و ادارات فراهم نموده است.
10- چرا بازیافت کارتریج سخت است؟
شاید بپرسید چرا کارتریج پرینتر یک بار مصرف تا این حد برای طبیعت خطرناک است؟ پاسخ در ترکیب پیچیده مواد تشکیل دهنده آن نهفته است؛ هر کارتریج ترکیبی از پلاستیک های سخت، فوم، فلز و بقایای جوهری است که حاوی حلال های شیمیایی و پلیمرهای روغنی است. جداسازی این قطعات از یکدیگر به قدری هزینه بر و سخت است که بیشتر مراکز بازیافت سنتی از پذیرش آن ها خودداری می نمایند. جوهر به جای مانده در کارتریج های دور ریخته شده، در اثر حرارت خورشید تبخیر شده یا در اثر باران به شکل شیرابه های سمی وارد خاک می گردد. لس آنجلس با ممنوع کردن این قطعات، در واقع از ورود یک بمب شیمیایی کوچک به چرخه طبیعت جلوگیری می نماید.
منبع
سوالات متداول (Smart FAQ)
1. آیا این قانون شامل کارتریج های بازسازی شده (Remanufactured) هم می گردد؟
خیر، تمرکز اصلی این قانون بر روی کارتریج پرینتر یک بار مصرف است که پس از اتمام جوهر هیچ کاربردی ندارند و قابلیت شارژ مجدد در آن ها تعمداً مسدود شده است. کارتریج هایی که به وسیله برنامه های جمع آوری رسمی بازیافت و دوباره با جوهر پر می شوند، به عنوان محصولات پایدار شناخته شده و فروش آن ها آزاد است. در واقع هدف قانون، حمایت از چرخه استفاده مجدد و جلوگیری از فراوری پلاستیک تازه برای هر بار چاپ است.
2. چگونه متوجه شوم کارتریج فعلی من یک بار مصرف است یا خیر؟
کارتریج هایی که فاقد هرگونه دستورالعمل برای بازگشت به کارخانه هستند یا به گونه ای پلمب شده اند که باز کردن آن ها باعث شکستن بدنه می گردد، معمولاً در دسته یک بار مصرف قرار می گیرند. بعلاوه اگر شرکت سازنده از چیپ های DRM برای از کار انداختن کارتریج پس از اتمام تعداد صفحات معین استفاده نموده باشد، این محصول مشمول قانون تازه خواهد بود. برترین راه برای اطمینان، آنالیز برچسب قابل بازیافت یا وجود مخازن جوهر مجزا در پرینتر است.
3. آیا ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف باعث گران شدن خدمات چاپ می گردد؟
در کوتاه مدت ممکن است هزینه خرید اولیه پرینترهای مخزن دار کمی بالاتر باشد، اما در میان مدت و بلندمدت، هزینه چاپ هر برگه تا 80 درصد کاهش می یابد. از آنجایی که کاربر دیگر مجبور به خرید بدنه پلاستیکی تازه در هر بار اتمام جوهر نیست و فقط هزینه خود جوهر را می پردازد، صرفه جویی مالی قابل توجهی رخ خواهد داد. لس آنجلس معتقد است این قانون در نهایت قدرت خرید شهروندان را در برابر انحصار شرکت های بزرگ افزایش می دهد.
4. پرینترهای مخزن دار (Ink Tank) چگونه به حل این بحران یاری می نمایند؟
این پرینترها به جای کارتریج، دارای مخازن دائمی هستند که کاربر می تواند به سادگی جوهر را از بطری های بزرگ درون آن ها تخلیه کند. این روش احتیاج به فراوری میلیاردها قطعه پلاستیکی کوچک را از بین می برد و فراوری پسماند را به حداقل می رساند. تحقیقات نشان می دهد که یک بطری جوهر می تواند معادل 30 تا 50 کارتریج پرینتر یک بار مصرف سنتی خروجی چاپ داشته باشد.
5. تأثیر نشت جوهر کارتریج های رها شده بر سلامت عمومی چیست؟
جوهر پرینتر حاوی فلزات سنگین و حلال هایی است که در صورت ورود به سفره های آب زیرزمینی، می توانند منجر به بیماری های کلیوی و اختلال در سیستم عصبی شوند. ذرات پودر تونر در کارتریج های لیزری نیز در صورت تنفس مستقیم، محرک ریه و عاملی برای بیماری های تنفسی مزمن هستند. ممنوعیت این قطعات در کلان شهرهایی مثل لس آنجلس، ریسک روبروه شهروندان با این سموم صنعتی را به شدت کاهش می دهد.
6. آیا تکنولوژی چاپ ابری (Cloud Printing) می تواند احتیاج به کارتریج را حذف کند؟
چاپ ابری به تنهایی سخت افزار را حذف نمی نماید، اما با بهینه سازی فرآیند چاپ و کاهش خطاهای انسانی، از مصرف بی فایده جوهر جلوگیری می نماید. با ترکیب این فناوری و استفاده از مواد مصرفی پایدار، می توان به سمت ادارات بدون کاغذ و پسماند حرکت کرد. در واقع تکنولوژی های نوین باید در خدمت کاهش وابستگی به کارتریج پرینتر یک بار مصرف باشند تا بهره وری افزایش یابد.
7. آیا اشتراک های ماهانه جوهر (Ink Subscription) واقعاً برای محیط زیست مفیدند؟
اگرچه شرکت ها ادعا می نمایند این اشتراک ها باعث مدیریت بهتر بازیافت می شوند، اما منتقدان معتقدند این کار تنها راهی برای وابسته نگه داشتن مشتری به محصولات یک بار مصرف همان برند است. در بسیاری از این طرح ها، اگر اشتراک قطع گردد، کارتریج سالم قفل شده و تبدیل به زباله می گردد که این دقیقاً برخلاف اهداف پایداری است. قانون لس آنجلس در پی مقابله با همین مدل های تجاری است که مصرف نماینده را به جای پایداری، به انحصار تشویق می نمایند.
8. پودر تونر در کارتریج های لیزری چه تفاوت زیستی با جوهر مایع دارد؟
پودر تونر از ذرات ریز پلاستیک و کربن ساخته شده که در صورت رها شدن، میکروپلاستیک های خطرناک رها می نمایند. این ذرات به علت وزن کم، به راحتی به وسیله باد جابه جا شده و آلودگی های گسترده تری نسبت به جوهر مایع ایجاد می نمایند. به همین علت، ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف شامل هر دو نوع لیزری و جوهرافشان می گردد تا جلوی پخش این ذرات میکروسکوپی گرفته گردد.
9. نقش مدارس و دانشگاه ها در کاهش مصرف کارتریج های یک بار مصرف چیست؟
مراکز آموزشی از بزرگ ترین مصرف نمایندگان کارتریج هستند و تغییر سیاست آن ها به سمت خرید پرینترهای مخزن دار می تواند حجم عظیمی از زباله پلاستیکی را کاهش دهد. آموزش به دانش آموزان درباره هزینه واقعی چاپ و اثرات زیستی آن، بخشی از برنامه فرهنگی لس آنجلس برای تغییر نسل بعدی مصرف نمایندگان است. استفاده از سیستم های دیجیتال برای تکالیف نیز به عنوان مکمل این قانون، به کاهش کلی تقاضا برای کارتریج یاری می نماید.
10. آیا جریمه های معین شده برای فروشگاه های آنلاین کوچک ناعادلانه نیست؟
دوره گذار 12 ماهه دقیقاً برای این پیش بینی شده که فروشگاه های کوچک فرصت تطبیق با شرایط را داشته باشند و متضرر نشوند. مقامات شهری تأکید دارند که جریمه ها آخرین راه حل هستند و اولویت با آموزش و جایگزینی محصولات است. هدف نهایی این است که تمام فروشندگان به سمت زنجیره تأمین پایدار حرکت نمایند تا از جریمه های تصاعدی مصون بمانند.
11. آیا این قانون بر روی کیفیت چاپ اسناد رسمی تأثیر منفی می گذارد؟
خیر، کیفیت جوهرهای مورد استفاده در سیستم های قابل شارژ یا کارتریج های بازفراوری شده کاملاً با استانداردهای صنعتی مطابقت دارد. در بسیاری از موارد، جوهرهای جایگزین حتی ماندگاری بیشتری نسبت به کارتریج پرینتر یک بار مصرف اورجینال دارند. این یک باور اشتباه است که برای چاپ باکیفیت حتماً باید از پلاستیک های نو و گران قیمت استفاده کرد.
12. شرایط بازیافت کارتریج در کشورهای پیشرو اروپایی چگونه است؟
بعضی کشورهای اروپایی قوانینی برای حق تعمیر (Right to Repair) وضع نموده اند که فراورینمایندگان را مجبور می نماید قطعات مصرفی را با قابلیت استفاده مجدد طراحی نمایند. لس آنجلس با الهام از این الگوها، اولین شهر در ایالات متحده است که ممنوعیت مستقیم فروش را اعمال می نماید. این هم گرایی جهانی نشان دهنده شکل گیری یک جبهه واحد علیه محصولات مخرب محیط زیست در سراسر جهان است.
13. چگونه می توان کارتریج های قدیمی را به صورت ایمن دور ریخت؟
برترین راه، تحویل آن ها به مراکز بازیافت پسماندهای الکترونیکی (E-waste) یا فروشگاه های بزرگی است که برنامه های جمع آوری جوهر دارند. انداختن کارتریج در سطل زباله معمولی به معنای آغاز یک فاجعه کوچک زیستی در محل دفن زباله است. لس آنجلس میخواهد ایستگاه های جمع آوری رایگان بیشتری را در سطح شهر ایجاد کند تا شهروندان برای تخلیه کارتریج های قدیمی خود با مسئله ای روبرو نشوند.
14. آینده صنعت چاپ بدون کارتریج های یک بار مصرف چگونه خواهد بود؟
آینده متعلق به پرینترهایی است که بر پایه اقتصاد چرخشی (Circular Economy) طراحی شده اند؛ یعنی دستگاه هایی که طول عمر بالا دارند و مواد مصرفی آن ها هیچ پسماند پلاستیکی بر جای نمی گذارد. ما به سمتی حرکت می کنیم که در آن جوهر به عنوان یک کالا و نه یک ابزار برای قفل کردن سخت افزار فروخته می گردد. لس آنجلس با این حرکت، سنگ بنای یک انقلاب سبز در صنعت چاپ را بنا نهاده است.
نتیجه گیری
نبرد لس آنجلس با کارتریج پرینتر یک بار مصرف فراتر از یک تغییر قانون ساده است؛ این یک جراحی عمیق در ساختار مصرف گرایی مدرن محسوب می گردد. با ممنوع کردن محصولاتی که تعمداً برای دور ریختن طراحی شده اند، این شهر گامی بلند به سوی پایداری زیست محیطی و عدالت مالی برای مصرف نمایندگان برداشته است. اگرچه غول های فناوری ممکن است با قفل های نرم افزاری مقاومت نمایند، اما فشار قوانین شهری و آگاهی روزافزون شهروندان، آن ها را مجبور به بازنگری در مدل های تجاری خود خواهد نمود. انتها عصر جوهرهای گران قیمت در پوسته های پلاستیکی سمی، آغاز فصلی تازه است که در آن تکنولوژی در خدمت زمین قرار می گیرد، نه علیه آن.
تجربه شما از هزینه های چاپ چیست؟
آیا شما هم از هزینه های سرسام آور تعویض کارتریج خسته شده اید؟ به نظر شما ممنوعیت کارتریج پرینتر یک بار مصرف چقدر می تواند در کاهش هزینه های خانواده ها تأثیر داشته باشد؟ اگر در ایران هم چنین قانونی وضع گردد، واکنش شما چه خواهد بود؟ نظرات و تجربیات خود را در بخش دیدگاه ها بنویسید تا با هم درباره راه حلهای جایگزین تبادل نظر کنیم.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران